تبلیغات
مجله ادبی مثلث - مرگ، فلسفه و ادبیات در «خیلی كم... تقریبا هیچ» اثر سایمون كریچلی/ زیستن در زمانه‌ای سربی
 
مجله ادبی مثلث
ادبیات ایران و جهان
                                                        
درباره وبلاگ

جهت هماهنگی برای معرفی رایگان آثار خود از جمله داستان، شعر و نقد و نیز معرفی کتابهایتان ایمیل بدهید.

Hdolatabadi@yahoo.com
مدیر وبلاگ : امیر حامد
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
پربازدیدترین مطالب

کد پربازدیدترین

چاپ این صفحه

مرگ، فلسفه و ادبیات در «خیلی كم... تقریبا هیچ» اثر سایمون كریچلی/ زیستن در زمانه‌ای سربی

مرگ، فلسفه و ادبیات در «خیلی كم... تقریبا هیچ» اثر سایمون كریچلی/  زیستن در زمانه‌ای سربی

مرگ، فلسفه و ادبیات در «خیلی كم... تقریبا هیچ» اثر سایمون كریچلی

زیستن در زمانه‌ای سربی

پارسا شهری

فلسفه می‌تواند ادبیات شود و باز خود را بشناسد اما نه به‌مثابه فلسفه». سایمون كریچلی، نظریه‌پردازِ اهل انگلستان در كتاب خود با عنوانِ «خیلی كم... تقریبا هیچ» بر ارتباط ادبیات و فلسفه تاكید دارد. او می‌نویسد: «اگرچه مرگ پدرم هسته تجربی كتاب است اما من درباره آن فلسفه‌پردازی نمی‌كنم... اگر چیزی این هسته تجربی را بیان كند ادبیات است و كار بكت ادبیات به اعلادرجه است و بدل به جایگاه تجربه مرگ در خیلی كم... تقریبا هیچ می‌شود. بنابراین به‌ تعبیر سایمون كریچلی، بكت به‌راستی قهرمانِ «خیلی كم... تقریبا هیچ» است. در نظرِ كریچلی خودآگاهی فلسفیِ حاد نوشته‌های بكت فلاسفه را هنگام تفسیر آن گیج و منگ می‌كند و درست ازاین‌رو آثارِ بكت آزمونی قطعی برای ارتباط میان فلسفه و ادبیات است: «تفسیرهای فلسفی از بكت، یا از متن عقب می‌مانند و یا از آن پیشی می‌گیرند،‌ یا بسیار كم و یا بسیار زیاد می‌گویند و یا با بسیارگفتن، اندك‌گویی می‌كنند». از دیدِ سایمون كریچلی مسئله این است كه چگونه می‌توان از پیش‌پاافتادگیِ فرازبان آكادمیك دوری جست و به‌واقع تجربه زبان بكت را تجربه كرد یا به‌تعبیر دیگر چگونه می‌توان به زبان بكت اجازه «زبانیدن» داد. اما كتابِ «خیلی كم... تقریبا هیچ» با عنوانِ فرعی «مرگ، فلسفه، ادبیات» جز پرداختن به بكت، مباحثِ دیگری نیز دارد كه در چهار گفتار آمده است. کریچلی با مرور انتقادی معنای مرگ از رمانتیک‌های مکتب ینا تا نظریه‌پردازان فرانسوی معاصر نشان می‌دهد كه دست‌برقضا ادبیات چنان‌كه در گفتمانِ غالب تصور می‌رود از پسِ معنادادن به زندگی برنمی‌آید و بیش از آن در طرفِ مرگ است: «معنای نهایی تناهی انسان این است که نمی‌توانیم سرانجام معناداری برای امر متناهی بیابیم. به این معنا مردن بی‌معنا است و در نتیجه سوگواری بی‌پایان است». پس گویی ادبیات، نوعی مواجهه زبان با پدیده مرگ است. كتاب با مقدمه مترجم آغاز می‌شود كه در آن ناامیدی را سرآغاز فلسفه می‌‌خواند و بعد هیچ‌انگاریِ نیچه‌ای و دگرگونی هیچ‌انگاریِ نیچه توسط هایدگر و آرای آدورنو در بابِ هیچ‌انگاری را صورت‌بندی می‌كند. تا می‌رسیم به گفتار اول؛ «ایلیا» كه كریچلی سروقتِ موریس بلانشو می‌رود تا از دو مفهومِ «مرگ» و «مردن» در نظریات او بگوید. اینكه بلانشو مرگ را غیاب بازنمایی و امکان بازنمایی می‌داند و مردن چنین نیست. «خواندن بلانشو»، «ادبیات چگونه ممكن است؟»، «تبارشناسی اخلاق بلانشو»، «(نا)ممكنی مرگ – یا بلانشو چگونه بلانشو می‌خوانْد اگر بلانشو نبود؟» از دیگر بخش‌های گفتار نخست است. در گفتارِ دوم بحث بر سر «رمانتیسم» است. «تخیل به‌مثابه مقاومت: والاس استیونس» و «رمانتیسم كاول» از بخش‌های محوری این گفتارند. كریچلی بحث پیرامون مكتب رمانتیسم را با این پرسش آغاز می‌كند كه: «ساده‌اندیشی رمانتیسم چیست؟» و نشان می‌دهد كه مسئله اساسی رمانتیک‌ها، ادغام دوباره فلسفه و شعر بوده است. رمانتیک‌ها ساده‌اندیش‌اند چون می‌خواهند از خلالِ تلفیق زندگی مدرن در هنر و ادبیات بر بحران نهیلیسم فائق آیند، كریچلی در این فصل از نوعی سیاست سخن می‌گوید که به هیچ منبع قدرتی وصل نیست. گفتار سوم یا به‌تعبیر كریچلی بخشِ محوری كتاب به «بكت» می‌پردازد: بكت و تفسیر فلسفی، و نقدهایی بر «مالوی، مالون می‌میرد» و «نام‌ناپذیر» ازجمله بخش‌های محوری این گفتارند. كریچلی در این فصل آرای فلاسفه مهم از دریدا تا آدورنو و بلانشو را احضار می‌كند تا نشان دهد اهمیت بكت چیزی نیست جز مقاومت در برابر گفتار فلسفی. «بكت فرش را از زیر پای فلسفه می‌کشد». گفتار چهارم كه پایان‌بخشِ «خیلی كم... تقریبا هیچ» است به اهمیت فلسفی والاس استیونس پرداخته است. در نظرِ كریچلی، والاس استیونس برای بیان اندیشه‌های فلسفی خود، به‌جای فلسفه، «شعر» را انتخاب می‌کند و این ناشی از دلبستگی خودآگاهانه او به زیبایی‌شناسی رمانتیسم است. باور به اینکه «هنر بهترین وسیله برای دست‌یافتن به اساس زندگی است و مشکلات مدرنیته را می‌توان از طریق آفرینش هنری منتقدانه و خودآگاه مطرح و حتی حل کرد». در نظرِ استیونس، اگر ساده‌اندیشی رمانتیک را رها کنیم شکلی از مقاومت در برابر «فشار واقعیت» را از دست داده‌ایم و این یعنی «خصوصی‌سازی کامل ادبیات و تمامی تولیدات هنری» و حرفه‌ای‌کردن سیاست و بعد هم مبتذل‌سازی زندگی روزمره. پس مفهومِ «تخیل به‌مثابه مقاومتِ» والاس استیونس كه به‌تعبیرِ «راه‌حل استیونسی» است؛ همان مقاومتِ تخیل فلسفی، شعری و سیاسی در برابر وضعیت معاصر، یا به‌تعبیر استیونس «زیستن در زمانه‌ای سربی». كتابِ «خیلی كم... تقریبا هیچ» با ترجمه لیلا كوچك‌منش پیش از این در سال 93 در نشر رخدادنو منتشر شده بود و اخیرا در نشر نی درآمده است

روزنامه شرق

مد و مه/پنجشنبه ۰۴ امرداد ۱۳۹۷




نوع مطلب : مثلث: نقد، 
برچسب ها : نشر نی، روزنامه شرق، دانلود رایگان کتاب، تعویض کتاب، کتاب دست دوم، فلسفه، تسلی بخشی های فلسفه،
لینک های مرتبط :




 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر